จุดประกอบพิธีเลี้ยงดงบูชาปู่แสะย่าแสะ ผีอารักษ์เมืองเชียงใหม่ จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงเดือนเก้าเหนือ เป็นประเพณีที่สะท้อนความเชื่อดั้งเดิมก่อนพุทธศาสนา
สิ่งที่น่าสนใจ
ที่นี่เป็นลานโล่งอันเงียบสงบบริเวณตีนดอยคำ มิใช่โบราณสถานหรือสิ่งก่อสร้างใหญ่โต ตลอดทั้งปีจึงแทบไม่มีสิ่งใดให้ชมนอกจากป่าเขาและลานประกอบพิธีอันเรียบง่าย ความหมายของสถานที่จะปรากฏชัดในช่วงพิธีเลี้ยงดง ซึ่งเป็นพิธีถวายเครื่องเซ่นแด่ปู่แสะย่าแสะ ผีบรรพบุรุษและผีอารักษ์ผู้ปกปักรักษาเมืองเชียงใหม่ พิธีนี้เป็นของชาวลัวะ สืบทอดความเชื่อที่มีมาแต่ครั้งก่อนพุทธศาสนาจะเข้ามาในดินแดนล้านนา ไฮไลต์สำคัญของพิธีคือการที่ร่างทรงเข้าสู่ภวังค์รับเครื่องเซ่นแทนปู่แสะย่าแสะ ท่ามกลางบรรยากาศศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านมาร่วมด้วยความศรัทธา พึงระลึกว่านี่คือประเพณีที่ยังมีชีวิตและปฏิบัติสืบต่อกันมาจริง มิใช่การแสดงเพื่อนักท่องเที่ยว ผู้มาเยือนจึงควรมาในฐานะแขกผู้สำรวม
การเดินทาง
ลานพิธีตั้งอยู่บริเวณตีนดอยคำ ตำบลแม่เหียะ อำเภอเมืองเชียงใหม่ ห่างจากตัวเมืองประมาณ 12 กิโลเมตร วิธีที่สะดวกที่สุดคือเรียกรถผ่านแอป Grab หรือ Bolt หรือขับรถส่วนตัวมาเอง ทำเลอยู่ไม่ไกลจากวัดพระธาตุดอยคำ จึงสามารถแวะเที่ยวทั้งสองแห่งได้ในคราวเดียวกัน เนื่องจากพื้นที่ใช้ประกอบพิธีเฉพาะช่วงงานเท่านั้น จึงไม่มีทางเข้าถาวรหรือจุดจำหน่ายบัตร ในวันประกอบพิธีให้สังเกตป้ายบอกทางในพื้นที่และเดินตามกลุ่มชาวบ้านที่มาร่วมงานไปยังลานพิธี
ช่วงเวลาที่เหมาะ
ลานพิธีเปิดเฉพาะช่วงประกอบพิธีเท่านั้น ซึ่งจัดขึ้นปีละครั้งในช่วงเดือนเก้าเหนือ ไม่มีวันที่แน่นอนตายตัวในปฏิทินสาธารณะ และกำหนดวันกันในพื้นที่ในแต่ละปี จึงควรตรวจสอบกำหนดการในพื้นที่หรือสอบถามชาวบ้านย่านแม่เหียะก่อนวางแผนเดินทาง นอกช่วงพิธีที่นี่เป็นเพียงป่าเงียบสงบบริเวณตีนดอย ไม่มีกิจกรรมหรือสิ่งจัดแสดงให้ชม ทั้งนี้ไม่เสียค่าเข้าชมในทุกกรณี
เคล็ดลับ
- พึงปฏิบัติต่อสถานที่ด้วยความเคารพในฐานะพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ รักษาระยะห่างที่เหมาะสมจากพิธีกรรม และปฏิบัติตามการนำของชาวบ้านผู้ร่วมพิธี
- ควรขออนุญาตก่อนถ่ายภาพผู้คนหรือเครื่องเซ่น เพราะบางช่วงของพิธีเป็นเรื่องละเอียดอ่อน
- แต่งกายสุภาพเรียบร้อยและสำรวมกิริยา เช่นเดียวกับเมื่อไปวัด
- ตรวจสอบวันจัดงานในพื้นที่ทุกปี เพราะพิธีจัดปีละครั้งและวันไม่ตายตัวในปฏิทินสาธารณะ
- แวะเที่ยววัดพระธาตุดอยคำที่อยู่ใกล้กันในคราวเดียวกันได้
คำถามที่พบบ่อย
พิธีจัดขึ้นเมื่อไร
จัดปีละครั้งในช่วงเดือนเก้าเหนือ วันประกอบพิธีกำหนดกันในพื้นที่ จึงควรตรวจสอบกำหนดการในพื้นที่ก่อนวางแผนเดินทาง
เข้าร่วมชมได้ไหม และมีค่าเข้าชมหรือไม่
ลานพิธีเปิดเฉพาะช่วงพิธีและไม่เสียค่าเข้าชม ผู้มาเยือนสามารถร่วมสังเกตการณ์ได้อย่างสำรวมในฐานะแขกของประเพณีที่ยังมีชีวิต
อยู่ที่ไหน
บริเวณตีนดอยคำ ตำบลแม่เหียะ อำเภอเมืองเชียงใหม่ ห่างจากตัวเมืองประมาณ 12 กิโลเมตร
พิธีนี้มีความหมายอย่างไร
เลี้ยงดงเป็นพิธีบูชาผีบรรพบุรุษของชาวลัวะ ถวายแด่ปู่แสะย่าแสะ ผีอารักษ์เมืองเชียงใหม่ สะท้อนความเชื่อดั้งเดิมที่มีมาก่อนพุทธศาสนาในดินแดนนี้
